తాళి కట్టు శుభవేళ (skit)

ఓ బంధువుల పెళ్ళికి వెళ్ళాను ఆ మధ్య. అక్కడ సరదాగా ఒక skit చేద్దామంటే నేను అప్పటికప్పుడు కూర్చుని ఒక కథనం సమకూర్చడం జరిగింది. ఇది అందరితో పంచుకునే ప్రయత్నమిది.

Roles

1. కిరణ్: హీరో
2. లావణ్య: హీరోయిన్
3. తేజ, రాజా, ఆనంద్, హేమంత్: హీరో ఫ్రెండ్స్
4. లోహిత, హరిత: హీరోయిన్ ఫ్రెండ్స్
5. హీరో అమ్మా నాన్నా

Starting scene

Voice Over

ప్రతి కథా కంచికి చేరినా చేరకున్నా ఎక్కడో అక్కడ మొదలు కాక తప్పదు. ప్రేమ కథలైతే ఎలా మొదలౌతాయో ఎవరికీ తెలియదు. చూపులు కలిసిన శుభవేళగా మొదలైన కథలూ, నిను చూడక నేనుండలేను కథలూ, నువ్వొస్తానంటే నేనొద్దాంటానా కథలూ ఇలా ఎన్నో. కొన్ని ప్రేమకథలు పెళ్ళిగా మారతాయి. పెళ్ళి వెనుక ఉన్న వలపు కథని సరదాగా ఊహించి మీ ముందు ప్రదర్శించే చిరు ప్రయత్నం ఇది.
Scene 1 – On the Road

లోహిత : Excuse me. జైన్ కాలేజ్ ఎక్కడో చెప్తారా?

తేజ: మీరు చదివే కాలేజ్ మీకే తెలియదంటే మీరు ఎంత బాగా చదువుతున్నారో తెలుస్తోంది.

లావణ్య: హలో, ఓవర్ ఏక్షన్ వద్దు. మేము ఈ రోజే కాలేజీలో జాయిన్ అవుతున్నాం. ఈ ఏరియాకి కొత్త.

కిరణ్: కొత్త డ్రెస్ కొనడానికి గంటలతరబడి రీసెర్చులూ, షాపింగులూ చేస్తారు గానీ కొత్త కాలేజీ ఎక్కడో తెలుసుకునేందుకు, టైం లేదు పాపం!

లావణ్య: Idiots!
Scene 2 – Jain College

కిరణ్: హలో! నేను, ఈడియట్‌ని!

లావణ్య: ఖర్మ! నువ్వూ ఈ కాలేజేనా?

కిరణ్: మీ కాలేజే కాదు, మీ క్లాసేనన్న sad news ఇప్పుడే తెలిసింది. ఇక రోజూ నిన్ను భరించాలి.

లావణ్య: ఆ మాట నేననాలి! నేను చూడ్డానికి అందంగానే ఉంటాను.

కిరణ్: కోతి అందంగా ఉన్నా పెద్ద ప్రయోజనం లేదు!

లావణ్య: నీది కోతి జాతి అని first impression లోనే తెలిసింది. మళ్ళీ నీ వేస్ట్ ఫ్రెండ్ ఒకడు.

రాజా: ఎప్పుడూ ఒకడే వేస్ట్ ఫ్రెండ్ ఉంటే బోరని ఈ సారి వీడితో పాటూ నేనొచ్చా.

హరిత: ఏయ్! ఏంటి దీన్ని అమాయకురాలిని చేసి ర్యాగింగ్ చేస్తున్నారు. మీరూ freshers ఏ అని గుర్తుపెట్టుకోండి.

కిరణ్: ఆడవాళ్ళు అమాయకులనుకునేంత అమాయకుణ్ణి కాదు లెండి

లావణ్య: Idiot!

Scene 3: Freshers day

కిరణ్: Freshers day కపుల్ డేన్స్‌కి మీరు నా పైర్‌గా ఉంటారా? మీరు మంచి డాన్సర్ అని తెలిసింది.

లావణ్య: నీకు ఈ కళలు కూడా ఉన్నాయా? అయినా donkey కి డేన్స్ ఎందుకు?

కిరణ్: థాంక్స్! అందమైన అమ్మాయిలకి పొగరెక్కువని మా ఫ్రెండ్‌తో బెట్ కట్టాను. నువ్వు నన్ను గెలిపించావ్

లావణ్య: యూ…

Scene 4: College canteen

(ఒక సంవత్సరం ఇట్టే గడిచిపోయింది. కిరణ్ extra curricular activities లో బిజీ అయ్యాడు, కాలేజ్‌లో మంచి పాపులర్ అయ్యాడు. ఒక రోజు క్యాంటీన్‌లో తన friendsతో ఉన్నప్పుడు లావణ్య తన స్నేహితురాళ్ళతో వస్తుంది)

ఆనంద్: మా నాన్న నేను బాగా చదవట్లేదని తెగ లెక్చెర్లు పీకేస్తున్నాడురా!

(ఈ మాటలు విని, interfere అవుతూ)

లావణ్య: ఈ కిరణ్ ఫ్రెండ్స్ గ్యాంగ్‌లో ఉంటే చదువెలా వస్తుందనుకున్నావ్ బాబూ? వీడికి extras ఎక్కువ, చదువు తక్కువ.

కిరణ్: చూశావా, నీ ignorance మళ్ళీ బైటపెట్టుకున్నావ్. క్యాంటీన్‌లో అబ్బాయిల గ్యాంగ్ కనిపిస్తే చాలు, వాళ్ళు బేవార్సని అనుకుంటారు నీలాంటి వాళ్ళు.

లావణ్య: అవునవును! గాసిప్స్, జల్సాలతో టైం వేస్ట్ చేస్తుంటే మార్క్స్ వస్తాయి కాబోలు

హేమంత్: Text booksని భగవద్గీతలా కాకుండా షిడ్నీ షెల్డన్ నవలలా చదవాలని మా సిద్ధాంతం

లావణ్య: అవును, థ్రిల్లర్ నవలలా ఎగ్జాంస్ ముందు రోజంతా నైటౌట్ చెయ్యడం ఎంత థ్రిల్లింగో! అయినా class topper అరవింద్‌ని చూసి బుద్ధి తెచ్చుకోండి

కిరణ్: వాడు బాదంపాల లాంటి వాడు, నేను పెప్సీ లాంటి వాణ్ణి. వాడు బెటర్ అయ్యుండొచ్చు గానీ, నేను super cool and chilling!

లావణ్య: పెప్సీ అంటే pesticide. అందుకే నేను నీలాంటి వాళ్ళతో friendship చెయ్యను.

కిరణ్: సరే, వాడితో friendship చేసి చూడు, నీకే తెలుస్తుంది
Scene 5: Ladies hostel
లావణ్య: ఏంటోనే! ఆ కిరణ్ గాడంటే ఈ మధ్య positive feelings కలుగుతున్నాయ్. వాడు మిరపకాయలా ఘాటనుకున్నా ఇన్నాళ్ళూ, కానీ మిరపకాయ బజ్జీలోనే టేస్టుంది!

లోహిత: అదేంటే! మరి మన class topper అరవింద్ లాంటి sincere student తోనే ఫ్రెండ్‌షిప్ చేస్తానన్నావ్?

లావణ్య: hmm…, వాడు ఎగ్జాంలో ఆన్సర్‌షీట్‌ని బాగా fill చేస్తాడు కానీ వాడి లైఫ్ మాత్రం blank sheet ఏ! ఒక సినిమా లేదు, సరదా లేదు, ఎప్పుడూ స్టడీసే. ఈ కిరణైతే అన్నింట్లో ఉంటాడు, చదువూ ఫర్వాలేదు. I like him.

హరిత: I like him ఆ, లేక I love him ఆ? త్వరగా తేల్చుకో. అసలే నువ్వు spellings లో పూర్!
Scene 6: Hero room
కిరణ్: ఏదో ఘోరం జరుగుతున్నట్టు అనిపిస్తోందిరా! నేను లవ్‌లో పడుతున్నట్టు ఉన్నాను.

తేజ: ఆ లావణ్య పైనేనా లవ్? మేమెప్పుడో అనుకున్నాం. ఐనా లోపల feelings లేకపోతే, అంత ముద్దుగా మీరు దెబ్బలాడుకోలేరు

రాజా: జాగ్రత్తరోయ్, ఈ ప్రేమ దేవుడికి కూడా దోఖా ఇచ్చేస్తుంది.

కిరణ్: I am confident, our love will be a success. కానీ ఎలా చెప్పాలా అనేదే తేలట్లేదు.

ఆనంద్: చూశావ్ రా! pulsar పైన 120 స్పీడ్‌లో వెళ్ళే నీకే starting trouble ఇస్తోంది ఈ ప్రేమ.

హేమంత్: మగాడంటే డేరూ జోరూ ఉండాలి. నువ్వే ముందు ప్రపోజ్ చెయ్యాలి.

కిరణ్: అందుకే రేపు personal గా కలుస్తున్నాను. తనని రమ్మని చెప్పాను.

ఫ్రెండ్స్ అందరూ: అమ్మనీ, నువ్వు తక్కువ వాడివి కాదురోయ్!

Scene 7: Love Proposal

కిరణ్: ఎందుకో ఈ రోజు నిన్ను చూస్తుంటే ఓ మెరుపు మెరిసినట్లు అనిపిస్తోంది

లావణ్య: (చిరునవ్వుతో) నన్ను చూడకపోయినా అనిపిస్తుంది. ఒకసారి పైకి చూడు. వర్షం పడేలా ఉంది. ఆకాశం మబ్బుపట్టి మెరుపులు కురిపిస్తోంది!

కిరణ్: ఆ మెరుపు కాదు, ఈ మెరుపుని మా ఇంట్లో దాచేసుకుందామా అనిపిస్తోంది

లావణ్య: అబ్బో, మెరుపుతో పాటూ ఉరుములూ ఉంటాయి మరి

కిరణ్: మెరుపు తోడుంటే ఉరుముల్ని ఎలాగైనా భరించొచ్చు. మరి వర్షంలో తడిసి ముద్దవ్వడానికి నువ్వు రెడీనా?

లావణ్య: (సిగ్గు)
Scene 8: Hero – Heroine meet at Tank Bund
చదువులు అయిపోయి లావణ్యా కిరణ్‌లూ ఉద్యోగాల్లో స్థిరపడ్డారు. ప్రణయం కొనసాగుతోంది.

కిరణ్: ఏంటో, కాలేజ్‌లో ఉన్నప్పుడు చదవడానికి టైం లేదు, ఇప్పుడు లవ్ చెయ్యడానికి టైం లేదు. work, work, work!. బాస్ గాడు పీక్కుతింటున్నాడు. వీడి కంటే ఆ కాలేజ్ ప్రిన్సిపాలే బెటర్.

లావణ్య: టైం లేదని చూస్తూ ఉండు. కొన్నాళ్ళకి ఏజ్ కూడా ఐపోతుంది. ప్రతివారం నేను ఇక్కడికి వచ్చేది ఆ బుద్ధవిగ్రహాన్ని చూడ్డానికి కాదు, ఈ బుద్ధవిగ్రహాన్ని చూడ్డానికని మా వాళ్ళకి తెలిసేలోపే నువ్వు మీ ఇంట్లో చెప్పాలి. గంటల తరబడి cell phone లో మాట్లాడుతూ ఉంటే క్యాన్సర్ రావొచ్చట. కాబట్టి ఈ సెల్ ఇంక వదిలి నీ ఇల్లు చేరేలా చెయ్!

కిరణ్: ప్రపోజ్ చేసే రిస్కూ నాదే, ప్రేమించే రిస్కూ నాదే, ఇప్పుడు parents కి చెప్పే రిస్కూ నాదేనా? నువ్వు ముందు మీ ఇంట్లో చెప్పొచ్చుగా?

లావణ్య: సరే, అంత రిస్క్ ఐతే, ఇంక ఇష్క్ బంద్ చేసుకుని బై బై అనుకుందాం

కిరణ్: అమ్మో! ఈ రిస్కు లేకపొతే లైఫే లేదు.
Scene 9: Hero telling to parents about his love
కిరణ్ అమ్మానాన్నలతో dinner table దగ్గర

కిరణ్: అమ్మా! ఎన్నాళ్ళిలా ఒక్కదానివే కష్టపడతావ్. వంటావార్పూ తెలిసిన ఓ మంచి కోడలు కావాలని లేదా? నాన్నా, నిన్ను “మావయ్య గారు” అని పిలిచే అమ్మాయుంటే ఎంత బాగుంటుంది?

అమ్మ: వీడి వాలకం తేడాగా ఉందీ మధ్యని నేననలేదూ? మనం సంబంధాలు చూస్తే వద్దంటాడు. వీడే చూసుకున్నట్టున్నాడు. ఎవరో, ఏమిటో?

కిరణ్: రూపం లోనూ, గుణం లోనూ, చివరికి కులం లోనూ కూడా తను మీకు నచ్చేలాగే ఉంటుంది.

లావణ్య గురించి చెప్తాడు కిరణ్

నాన్న: మీకు నచ్చే పిజ్జాలు నాకు నచ్చవు. మా పద్ధతులు మీకు నచ్చవు. నీకు ఆ రావుగారమ్మాయి రాగేశ్వరి అయితేనే కరెక్ట్. తననే చేసుకోవాలి. ఇది నేనొప్పుకోలేను.

కిరణ్: నా జీవిత భాగేశ్వరిని నేను ఎంచేసుకున్నాక, ఇంకా ఈ రాగేశ్వరి ఎందుకు నాన్నా?
Scene 10: Final scene, Hero and Heroine in a park
లావణ్య: అవునూ, ఇంతకీ మీ నాన్నగారిని ఎలా ఒప్పించావ్?

కిరణ్: simple! నిన్ను చేసుకుంటే కనీసం నేను హ్యాపీగా ఉంటానన్న గ్యారంటీ నాకుంది, మా అమ్మానాన్నా హ్యాపీ కాకపోయినా. మా నాన్న కోరుకున్న సంబంధం చేసుకుంటే ఈ గ్యారంటీ కూడా లేదు కదా. ఇదే చెప్పాను.

లావణ్య: ఏమన్నారు?

కిరణ్: “ఈ వయసులో ఇలాగే అనిపిస్తుంది. అనుభవంతో చెప్తున్నాను, నేను చెప్పిన సంబంధమే అన్నివిధాలా మంచిది” అన్నారు

లావణ్య: నువ్వేమన్నావ్?

కిరణ్: నాకు నచ్చిన ఈ సంబంధం చేసుకుంటే ఆ అనుభవమేదో నాకూ వస్తుంది కదా అన్నాను

లావణ్య: ఓకే

కిరణ్: “నువ్వు మాట వినవ్. తర్వాత నువ్వే ఇబ్బందులు పడతావ్” అన్నారు. పెళ్ళంటూ చేసుకున్నాక ఎలాగూ ఇబ్బందులు పడక తప్పదు కదా అని నేను అనేసరికి ఇంకేమీ అనలేకపోయారు!

లావణ్య: ఓయ్…

తిరుమల – వేంకటేశుడు – సర్వసంభవాం

ఒకసారి తిరుమలలో దర్శనానికి గంటల తరబడి క్యూలో నిలబడి, ఆ ఉక్కపోతా, తోసుకుంటున్న జనం మధ్య ఏ ప్రశాంతతా లేని ఓ అరక్షణం దర్శనం పొందాక అనిపించింది – “అసలు తిరుమలకి వచ్చి దర్శనం చేసుకోవడం అవసరమా?” అని. ఇక్కడి మూలవిరాట్టుకి గొప్ప మహిమలే ఉండి ఉండవచ్చు కానీ మన ఇంటి దగ్గరి వేంకటేశుడి గుడికి వెళ్ళి ప్రశాంతంగా దర్శనం చేసుకుని, గుడిలో కొద్ది సేపు కూర్చుంటే ఎక్కువ ఆధ్యాత్మిక అనుభవం కలుగుతుందని నా అభిప్రాయం. నిజానికి ఈ తిరుమల దర్శనం తర్వాత నాకు ఎంత చికాకేసిందంటే అసలు ఇంకెప్పుడూ తిరుమల దర్శనానికే రాకూడదు అనుకున్నాను. అప్పటికీ నా శ్రీమతి అంటూనే ఉంది – “అలా అనకండి! వేంకటేశుడికి కోపం వస్తుంది, శపిస్తాడు” అని. మనుషులకి ఉండే లక్షణాలైన క్రోధం, ద్వేషం వగైరా దేవుడికి కూడా అంటగట్టడం మన అజ్ఞానం అని నా అభిప్రాయం. కాబట్టి నేను నా శ్రీమతి మాటలని పెద్ద పట్టించుకోలేదు. తర్వాత మళ్ళీ కొంత కాలానికి తిరుమల దర్శనానికి వెళ్ళడం, ఈ సారి దర్శనం సాఫీగా జరగడం కూడా అయ్యింది. అది వేరే సంగతి.

అసలు విషయం ఏమిటంటే TTD కార్యనిర్వహణాధికారిగా నాలుగేళ్ళు పనిచేసిన పి.వి.ఆర్.కె.ప్రసాద్ గారు “సర్వసంభవాం” అన్న శీర్షికన తన మహిమ నిండిన అనుభవాలు కొన్ని 2003 సంవత్సరం స్వాతి వారపత్రికలో పంచుకున్నారు. అప్పట్లో కొన్ని వ్యాసాలు నేను చదివాను. తర్వాత ఈ అనుభవాలు “నాహం కర్తా, హరిః కర్తా” పేరుతో పుస్తకంగా ఎమెస్కో వారు ప్రచురించారు. ఈ పుస్తకం నేను ఈ వారంలో చదవడం జరిగింది. ఆ అనుభవం పంచుకోవాలనే ఈ వ్యాసం.

తన అనుభవాలని చాలా ఆసక్తికరంగా ప్రసాద్ గారు వివరించారు. ఎన్నో సార్లు కళ్ళు చెమ్మగిల్లడం, మనసు ఒక రకమైన భక్తిభావంతో నిండిపోవడం జరిగింది. మొత్తంగా ఒక మంచి ఆధ్యాత్మిక అనుభవాన్ని ఈ పుస్తకం మిగిల్చింది. అధికారులు ప్రభుత్వానికి తొత్తులుగా ఉండడం తప్ప ప్రజలకి పెద్ద ఏమీ చెయ్యరు అనుకున్న నాకు ప్రసాద్ గారు భక్తులకు చేసిన సేవలు అబ్బురపరిచాయి. మాస్టర్ ప్లాన్ ద్వారా గుడి పరిసరాలని ఖాళీ చేయించి, వీధులని వెడల్పు చెయ్యడం ఎంత ప్రయాసతో కూడుకున్నదో ఆయన చెప్తే గానీ తెలియలేదు. అలాగే కాలిబాటపై శాశ్వత గొడుగు (షెల్టర్) ఏర్పరచడం, దారిలో హనుమ, గరుడ విగ్రహాలు ప్రతిష్టించడం కూడా గొప్ప ఆలోచనే. ఇంకా కళ్యానోత్సవాల సంఖ్య పెంచడం, VIP కి ప్రత్యేక వేళలు ఏర్పాటు చేసి ధర్మదర్శనం వేళలు పెంచడం ఇలా ఎన్నో చేశారు. ఇవన్నీ చెయ్యడంలో ఆయన చూపించిన చొరవ, ఎదురుకొన్న ప్రతిఘటనలూ, విధిలో ఉండే రాజకీయ జోక్యాలు, వాటిని చాకచక్యంతో, ధైర్యంతో ఎదురుకొన్న విధానం – ఇవన్నీ ఎవరికైనా సరే management lessons గా పనికి వస్తాయి. వీటితో పాటూ మనకి కొన్ని ఆధ్యాత్మిక విషయాలు, తిరుమలలోని సేవలు ఇలా చాలా సంగతులు తెలుస్తాయి. చివరిగా మహిమల గురించి – కొన్ని అబ్బురపరిచే సంఘటనలు జరిగితే అవి స్వామి మహిమ వల్లా లేక కాకతాళీయమా? దీనికి ప్రసాద్ గారే జవాబిచ్చారు – “నేను అనుకున్నవి ఎన్నో జరగలేదు, కొన్ని ఇక జరగవు అనుకున్నవి జరిగాయి. దేనికైనా యోగ్యతా, ప్రయత్నం, భగవదనుగ్రహం ఉండాలి. స్వామి చెయ్యాలనుకుంటే, మనకి కర్మఫలం, మనలో ప్రయత్నం ఉంటే మనచేత చేయిస్తాడు. అంతే కానీ చేసేది మనం కాదు. నాహం కర్తా, హరిః కర్తా”. ఈ దృక్పథంతో మనం ఉండగలితే జీవితం పరిపూర్ణంగా మార్పుచెందుతుంది. రామకృష్ణ పరమహంస మొదలైన వారు బోధించిన భక్తి మార్గం ఇదే అనుకుంటాను.

నాకు “జ్ఞానమార్గం” ఎక్కువ సరిపడుతుందని నేను అనుకుంటూ ఉంటాను. విషయాలు తెలుసుకోవడంపై నాకు ఎక్కువ ఆసక్తి – కొంత వేదాంతం, ఉపనిషత్తులూ, యోగశాస్త్రం అవీ చదివాను (కానీ అర్థం చేసుకున్నదీ, ఆచరించినదీ చాలా చాలా తక్కువ). పూజలూ, కర్మలపై నాకు ఆసక్తి లేదు. అయితే భక్తి నన్ను కదిలిస్తూ ఉంటుంది. ఓ “వేణువై వచ్చాను భువనానికి” పాట విన్నా, సర్వసంభవాం లాంటి పుస్తకాలు చదివినా, భగవంతుని సేవకి జీవితాన్ని పణం చేసిన వారిని చూసినా నాలో భక్తి భావం నిండిపోతుంది. భక్తిలో ప్రాథమిక విషయం – నిన్ను నీవు మర్చిపోవడం. ఇది జ్ఞానమార్గంలో కంటే భక్తిలో చాలా సులభం. జ్ఞానంలో నాకు చాలా తెలుసన్న కొంత అహంభావం ఉంటుంది. అందుకే కలియుగానికి భక్తిమార్గమే మంచిదని కొందరు గురువులు అన్నారు. అయితే అన్ని మార్గాలూ అవసరమే. నేను భక్తుడిని అంటే నాకు ఇంక జ్ఞానంతో పనిలేదని కాదు. ఏ మార్గమైనా అందులోని అంతరార్థాన్ని అర్థం చేసుకుని తదనుగుణంగా సాగడం ముఖ్యం. అన్ని మార్గాలూ భగవంతుని చెంతకి చేర్చేవే అన్నది సనాతన ధర్మం ప్రపంచానికి చాటిన గొప్ప సందేశం.

మొదట ప్రస్తావించిన తిరుమల దర్శనానికి మళ్ళీ వస్తాను. ఈ పుస్తకం చదివిన తర్వాత నాకు ఉన్నపాటుగా ఇంకో దర్శనం (perspective) కలిగింది. నువ్వు వెళ్ళినది VIP పాస్‌తో, క్యూలో నిలబడ్డది మహా అయితే 3-4 గంటలు, ఆపాటికే ఏదో గొప్ప అసౌకర్యం కలిగినట్టూ, ఇంత ప్రయాసతో దర్శనం అవసరమా అనేశావు. మరి ఎన్నో వ్యయప్రయాసలకోర్చి, ఎంతెంత దూరాలనుంచో వచ్చి, 12-13 గంటలు ధర్మదర్శనం క్యూలలో ఉన్నవాళ్ళ సంగతి ఏమిటి? నీకే ఇబ్బంది కలగకుండా, హాయిగా దర్శనం అయిపోయి, తిరుమలకి విహారయాత్రలా రావాలనా నీ ఉద్దేశ్యం? అసలు దర్శనం పరమార్థమే నిన్ను నీవు మర్చిపోవడం అయినప్పుడు మళ్ళీ అందులో నీ సుఖం కోరుకోవడమేమిటి? ఎంత అహంభావం, అజ్ఞానం? అవును, నిజం. జ్ఞాని అనుకున్నవాడు అందరికన్నా పెద్ద అజ్ఞాని. ఏమి తెలియదనుకున్నవాడే అసలైన జ్ఞాని. ఈ విషయాన్ని నాకు గుర్తు చేసిన ఆ వేంకటేశుడికి భక్తిపూర్వకంగా ప్రణమిల్లుతున్నాను.

జలంధర కథలు – ఓ అద్భుతమైన బ్రతుకు పుస్తకం

ఇప్పటి వరకూ నేను ఎన్నో కథల పుస్తకాలు చదివాను. అయితే ఈ కథల సంపుటిలా నన్నేదీ కదిలించలేదు, ఆలోచింపజేయలేదు. అసలు జలంధర ఎవరో కూడా చాలా మందికి తెలియదు. ఈవిడ పేరు పొందిన గొప్ప కథా రచయిత్రి ఏమీ కాదు. అయితేనేం, ఈవిడ నా మటుకు గొప్ప రచయిత్రే.

జలంధర సినీనటుడు చంద్రమోహన్ భార్యని నాకు తెలుసు. మంచి సాహితీ అభినివేశం ఉన్న మా నాన్నమ్మగారికి జలంధర గారు తెలుసు. కాబట్టి జలంధర గారు తన కథల పుస్తకం మా నాన్నమ్మగారికి ఇవ్వడం, ఆ పుస్తకం మొన్న పాలకొల్లు మా నాన్నమ్మగారి ఇంటికి వెళ్ళినప్పుడు నా కంటపడడం జరిగాయి. అలా ఓ గొప్ప పుస్తకం చదివే భాగ్యం కలిగింది.

ఏవో coffee table కథలు అయ్యుంటాయిలే అనుకుని చదవడం మొదలెట్టిన నాకు ఈ కథల్లో బ్రతుకు గురించి గొప్ప తాత్త్వికమైన పరిశీలనా, విశ్లేషణా కనిపించాయి. అంతే, పడుకుని చదువుతున్న వాణ్ణి కాస్తా లేచి కూర్చున్నాను. ఎన్ని సార్లు కళ్ళు చెమర్చాయో, ఎన్ని సార్లు ఈ పుస్తకం మూసేసి ఆలోచనల్లోకి జారిపోయానో లెక్కలేదు. ఎన్నో సార్లు ఈ పుస్తకం వదిలి పారిపోవాలనిపించింది - ఎందుకంటే అద్దంలో మనని మనం నిజంగా చూసుకోడానికి దమ్మూ ధైర్యం ఉండాలి. మనలోని అహంకారాలనీ, విశ్వాసాలనీ, అవినీతినీ, స్వార్థాలనీ మనమే ఒప్పుకోవడం అంత ఈజీ ఏమీ కాదు, అందుకే వీటి గురించి అట్టే ఆలోచించకుండా ఒక రకమైన escapism లో బ్రతుకుతూ ఉంటాం. ఈ పుస్తకం నేను ఏర్పరుచుకున్న status లూ, false prestige లూ, వేసుకున్న ముసుగులూ ఇవన్నీ ఎండగడుతూ ఉంటే నేను మర్చిపోయిన అసలైన నేనేదో అస్పష్టంగా కనిపించింది. Of course , ఇలాంటి foolish thoughts చెయ్యడమేంటని ఈ పుస్తకం చదివిన వెంటనే ఈ ఆలోచనలని కప్పెట్టేశాననుకోండి! (చూశారా, జలంధర గారు! మీ కథలు entertainment కి మాత్రమే పనికొచ్చి, ఇంక నన్నేమీ చెయ్యకుండా ఎలా జాగ్రత్తపడ్డానో. చంద్రమోహన్ గారు మీ కథలు చదివి, అర్థం కాలేదన్నారని ముందుమాటలో రాశారు. అది అర్థం కాకపోవడం కాదు, ఎక్కడ అర్థమైపోతుందో అని భయపడడం. అందుకే మీ కథలని సాధ్యమైనంత దూరంగా ఉంచుతాం)

జలంధర గారిపై జిడ్డు కృష్ణమూర్తి ప్రభావం కొంత ఉన్నట్టు తోచింది. అయితేనేం చెప్పిన విషయాన్ని స్పష్టంగా సరళంగా చెప్పగలిగారు. కథాంశాల్లో కూడా నవ్యత ఉంది. సంఘంపైన బాధ్యతా, అవగాహనా కనిపిస్తాయి. యండమూరి కథలు కొన్ని ఎమెస్కోవారు ప్రచురించారు. వాటిలోనూ కొన్ని ఫిలాసఫీ, సైకాలజీ కలిపిన కథలు ఉన్నాయి. అయితే ఈ జలంధర కథా సంపుటిలో అన్నీ ఫిలసాఫికల్ కథలే. అంటే కూర్చోపెట్టి జీవితం, పరమార్థం అంటూ ఉపన్యాసాలు కూడా ఏమీ ఉండవు. చాలా మాములు జీవితసంఘటనలు తీసుకుని కథలు అల్లి, కథనం ఎంతో ఆసక్తికరంగా నడిపిస్తూ అంతర్లీనంగా ఫిలాసఫీ చొప్పించడం జలంధర గారి లక్షణం. కాబట్టి ఈ కథలు ఎవరైనా చదవొచ్చు, ఎంతో కొంత వినోదం పొందొచ్చు. కావాలంటే కొంత ఆలొచించొచ్చు, ఇంకా ధైర్యం ఉంటే మిమ్మల్ని మీరు మార్చుకోవచ్చు.

కొన్ని కథలని ఉదహరిద్దామనుకున్నాను కానీ, ఏ కథకి ఆ కథే గొప్పగా ఉంది. అందుకే మచ్చుకి కొన్ని వాక్యాలు ఉదహరిస్తాను -

1. జీవితానికి కావలసింది మనస్సే, టీచర్! కానీ అదొక్కటే చాలదు. ఆడపిల్లకు అసలు సరిపోదు - కానుక కథ
   
2. ఇంత చక్కటి తీయని అనుభూతులు మళ్ళీ ఉండవు. మనిషి ప్రవర్తన పరిస్థితులకు ఎప్పుడూ కట్టుపడాలి. అందుకే అశాశ్వతమైన ప్రపంచంలో ప్రతిక్షణం శాశ్వతం కావాలనుకోవడం పిచ్చితనం. ఈ క్షణంలోని భావాలు, రేపు మళ్ళీ మనకుండవు. అలాంటప్పుడు అవి కోరికలతో మలినమై గాయాల్లా జ్ఞాపకానికి రాకూడదు - అగ్నిపుష్పం కథ
   
3. కేవలం నువ్వు ఎలా ఉంటావో అన్నదే ముఖ్యమైనప్పుడు, అద్దంలో చూసుకుంటూ నిన్ను నువ్వు పోగొట్టుకుంటావు. ఈ జన్మలో నీకు నువ్వు దొరకవు - తేజస్విని కథ
   
4. ఔన్నత్యం అనేది ఒక విక్రమార్క సింహాసనం. పలికితే తప్ప పలకని సాలభంజికలు ఎన్నో. కదిలిస్తే కథలు చెబుతాయి. అధికారమే ఔన్నత్యమనుకుని పాపపు పాదాలతో ఈ అధికారసోపానాలు ఎక్కితే, అవి కన్నీరు కారుస్తాయే కానీ కథలు చెప్పవు - సాలభంజిక కథ
   
5. చాలా మంది ప్రేమిస్తున్నాం అనుకునేవాళ్ళు అసలు ఎందుకు ప్రేమిస్తున్నామో, ఏ గుణం ఎదుట మనిషిని గొప్ప మనిషిగా, విలక్షణమైన వ్యక్తిగా రూపుదిద్దుతోందో చెప్పలేరు - పిచ్చితల్లి కథ
   
6. కానీ ఏదో ఒక తృప్తి. అది ఆత్మకు సంబంధించింది. నేను జీవితానికి తృప్తి అని నేను అనుకున్న భావనకి దూరమైనా, మానసికమైన ఏదో తెలియని ప్రశాంతత, ఏనాడూ నాకు అర్థం కానిది నా జీవితాన్ని ఆవరించింది - వియద్గంగ కథ
   

మధులత – 3

(Read parts 1 & 2 before reading this final part)

Note: ఇదో సరసమైన కథ. నేను 1993 సంవత్సరాన Bangalore లో internship చేస్తున్న రోజుల్లో రాసుకున్నది.ఈ మధ్య పాత రచనలు తిరగేస్తుంటే కనిపించింది. ఇప్పుడు చూస్తే కథ కంటే కథనమే ఎక్కువ ఉందనిపించింది. కొద్ది మార్పులతో ఈ ఏడేళ్ళ క్రితం కథని ఇప్పుడు బ్లాగులో ప్రచురిస్తున్నాను.

>>>>>>>> <<<<<<<<<

“హాయ్, లోపలికి రా” ఇంట్లోకి రాజేష్ ని ఆహ్వానిస్తూ అంది మధులత. హాల్లో కూర్చున్నరు ఇద్దరూ. ఎప్పుడూ మధులత ఇంటికి రాలేదతను. అందుకని ఇళ్ళంతా పరిశీలనగా చూస్తున్నాడు.

ఇంట్లో ఎవరూ లేనట్టున్నారేంటి? అన్నాడు రాజేష్

మా ఫేమిలీ అంతా ఒక పెళ్ళి ఎటెండ్ కావడానికి పక్క ఊరు వెళ్ళారు. రేపొస్తారు. సమాధానం చెప్పి లోపలికి వెళ్ళింది మధులత

రాజేష్ కి ఆశ్చర్యంగా ఉంది. మరి మధులత ఎందుకు వెళ్ళలేదు పెళ్ళికి? ఇంట్లో ఎవరూ ఉండరనే తనను పిలిచిందా? ఒక్కసారిగా రాజేష్ ఆలోచనలు ఎటో పోతున్నాయ్. తాను చూసిన ఎన్నో సినిమాల్లో, చదివిన నవలల్లో ఇలాంటి సన్నివేశాలన్ని గుర్తొస్తున్నాయ్. అతని వయసు నిదురలేస్తోంది. మనసులో ఏదో మూల ఒక చిన్న గొంతు నీ ఆలోచనలు తప్పు అని చెబుతోంది. “తను మధులతని ప్రేమిస్తున్నాడు. ఆమెకిష్టమైతే పెళ్ళిచేసుకుంటాడు. కాబట్టి మధులత గురించి ఇలా ఆలోచించడంలో తప్పులేదు. కేవలం enjoyment కోసం కానీ, ప్రేమ ముసుగులో కానీ అమ్మాయితో సెక్స్ చెయ్యడం తప్పు కానీ, పెళ్ళాడాలనుకున్న అమ్మాయితో అవకాశమొస్తే సెక్స్ చెయ్యడం తప్పు కాదు”. ఈ ఆలోచనతో తప్పంటున్న చిన్ని గొంతును నొక్కేశాడు రాజేష్. ఇప్పుడతనికి ఉత్సాహంగా, ఆతృతగా ఉంది, మధులత ఏం చేస్తుందా అని.

“జ్యూస్ తీస్కో రాజేష్” అందించింది మధులత. జ్యూస్ అందిస్తూ కాస్త ముందుకు వంగినపుడు కనిపించిన వక్షస్థల రేఖ రాజేష్ కంటిలో మెరుపులా మెరిసింది. చిన్న మెరుపే ఇంత అందంగా ఉంటే మరి కురిసే ఉరుముల వాన ఇంకెన్ని అందాలు దాచుకుందో అని ఆలోచిస్తున్నాడు రాజేష్. మధులత అతని పక్కనే కూర్చుంది. చాలా సార్లు వాళ్ళంత దగ్గరగా కూర్చున్నా ఈ రోజెందుకో కొత్తగా ఉంది. ఎప్పుడూ గుర్తించని ఆడవాసనని మొదటిసారి అనుభవిస్తున్నాడు రాజేష్.

ఇంకో పది రోజుల్లో mid sem exams ఉన్నాయ్ కదా. ఏమైనా స్టార్ట్ చేసావా ప్రెపరేషన్?

“లేదు. చదవడానికి మూడ్ రావట్లేదు” అన్నాడు రాజేష్. అప్రయత్నంగానే అన్నా తన సమాధానంలో కొంత రెండో అర్థం ఉండడం గమనించాడతను. మధులత ఏదో చెబుతోంది. ఊకొడ్తున్నాడు కానీ నిజానికి రాజేష్ ఆమె చెప్పేది వినట్లేదు. అతని దృష్టి అంతా ఆమె పెదాలపై ఉంది. అబ్బా, ఎంత అందంగా ఉన్నాయ్. పెదాలు కదులుతుంటే అతన్ని రమ్మని పిలుస్తున్నట్లుగా అనిపిస్తోంది రాజేష్కి. వెంటనే పెదాలను అందుకుని గట్టిగా ముద్దుపెట్టుకోమంటొంది వయసు. “చెంప చెళ్ళుమనిపిస్తుందా, లేక cooperate చేస్తుందా? ఏదో భయం లోపల.

మనిషి బయటకి ఎలా కనిపిస్తున్నా అతని body language ని, కళ్ళని బట్టి ఏమాలోచిస్తున్నాడో చెప్పెయ్యొచ్చు. మధులత తెలివైంది కాబట్టి ఆమె రాజేష్ స్థితిని ఇట్టే అర్థం చేస్కుంది. తన ఇంట్లో ఎవరూ లేరన్న విషయం రాజేష్ మనసులో ఎలాంటి ఆలోచనలు పుట్టిస్తోందో ఆమె గ్రహించింది.

హలో సార్! ఏమిటీ ఆలోచిస్తున్నారు? రాజేష్ కళ్ళకెదురుగా చెయ్యి ఊపుతూ అంది మధులత.

అబ్బే! నువ్వు చెప్పేది వింటున్నాను – కాస్త కంగారు పడుతూ చెప్పాడు రాజేష్

సరే! నేను నిన్ను ఎందుకు పిలిచానో తెలుసా

“ఎందుకు?”

ఏమి చెప్తుందో అని ఆతృతగా ఉంది రాజేష్‌కి. అదేదో సినిమాలో హీరోయిన్ హీరోని ఇదే ప్రశ్న వేసి సమాధానంగా గట్టిగా వాటేసుకుని ముద్దుల్లో ముంచేస్తుంది. అప్పుడు ఓ మంచి రసవత్తరమైన పాట కూడా ఉంది సినిమాలో! ఆ సీన్ గుర్తొచ్చి రాజేష్ “మధులత అలా చేస్తుందా ఏమిటి” అని చూస్తున్నాడు. అతని వయసు అలా చేస్తే ఎంత బాగుండునో అని ఎదురుచూస్తోంది.

గొంతు సవరించుకుని చెప్పసాగింది మధులత -

నేను నిన్ను పెళ్ళిచేసుకోవాలనుకుంటున్నాను, నీకిష్టమైతే. నేను నీ అందాన్ని చూసో, నువ్వు క్లాస్ టాపర్వనో ఈ నిర్ణయం తీసుకోలేదు. నీ పద్ధతులు, నువ్వు జీవితాన్ని గడిపే విధానం నాకు నచ్చాయ్. ఓ ఇద్దరు పెళ్ళి చేసుకోవాలంటే ముందుగా కావలసింది మనసులు కలవడం. అందం, హోదా, కులం, మతం, మొదలైనవన్నీ తర్వాత విషయాలు నా దృష్టిలో. ఎందుకంటే పెళ్ళి జీవితానికి సంబంధించినది. కనుమూసే దాకా పెళ్ళిచేసుకున్న వ్యక్తితోనే గడపాలి. మనసులు కలిసి, ప్రేమలు పంచుకుంటే ఈ బంధం పరిమళిస్తుంది. అందం బాహ్యమైనది. ఏదో నాడు ముసలితనం రాక తప్పదు. మన వ్యక్తిత్వం మటుకు కాలదోషం పట్టకుండా నిలిచి ఉంటుంది. కాబట్టి పెళ్ళికి ముందే ఒకళ్ళ అభిప్రాయం ఒకళ్ళు తెలుసుకోడం చాలా అవసరం. ముఖ్యమైన విషయాల్లో అబిప్రాయ భేదాలు ఉంటే పెళ్ళికి ముందే తెలుసుకోడం ముఖ్యం. ఒక వస్తువు కొనడానికి పదిచోట్ల వాకబుచేసి, చాలా షాపులు తిరిగి తమకి నచ్చిన model & colour తీస్కుంటారు. కానీ ఒక అమ్మాయి లేదా అబ్బాయి పెళ్ళికి ఆస్తిపాస్తులు, కుటుంబగౌరవాలు, ఉద్యోగాలు చూసి పెళ్ళిచేసేస్తారు. ఇందులో పెళ్ళి చేస్కునే వాళ్ళ ఆలోచనలకి, అభిప్రాయాలకి ప్రాముఖ్యత లేదు. కొన్న వస్తువులకి గ్యారంటీ ఉంటుంది. నా దృష్టిలో పెళ్ళికి గ్యారంటీ ఆస్తో, కుటుంబమో, ఉద్యోగమో కాదు, అది కలిసిన మనసులు. పెళ్ళైన తర్వాత మనసులు కలవొచ్చు. కానీ కలవకపోతే? అందుకే పెళ్ళికి ముందే అబ్బాయిలూ, అమ్మాయిలూ తమ ఆలోచనలు, అభిప్రాయాలు చర్చించుకోవాలి.

ఒకవేళ నువ్వు పెళ్ళికి ఒప్పుకుంటే, రేపటి నుంచి నీ బైక్ వెనకాల కూర్చుని, నీ నడుముపై చెయ్యి వేసి పార్కులకి సినిమాలకి వస్తాననుకోకు. పెళ్ళాయాకే నీకా అదృష్టం దక్కేది. మనం ప్రేమించుకుంటున్నాం కానీ ప్రేమంటే ఒక అందమైన ఫీలింగ్ మాత్రమే కాదు. కలలు కనడం మాత్రమే కాదు. ఇవన్నీ ప్రేమలో భాగమై ఉండొచ్చు కానీ ఇవే ప్రేమ కాలేవు. ప్రేమంటే నేను నన్ను మర్చిపోయి, నీకోసం ఏదైన చెయ్యడంలో ఆనందం పొందడం. ప్రేమలో మాటలు కాదు, చేతలు కావాలి. కలలు కాదు, నిజాలు కావాలి.

పోతే ఈ కాలంలో పెళ్ళికి ముందే శారీరిక కలయిక సాధారణమైపోతోంది. ఇందులో కొందరు ఎలాగా పెళ్ళి చేసుకుంటాం కదా అని, ఇంకొందరు జస్ట్ ఎంజాయ్మెంట్ కోసమనీ ఇలా చేస్తుంటారు. మనం ఎవరికీ హాని కలిగించకుండా సుఖపడడం తప్పేమిటి అని వీరి వాదన. నిజమే, వ్యక్తిగతంగా చూసుకుంటే తప్పులేదు. కానీ మనం ఒక సమాజంలో నివసిస్తున్నామని మర్చిపోకూడదు. ఆ సమాజాన్ని నిర్వచించేది, నడిపించేది కూడా మనమే. సమాజం పటిష్టంగా ఉండాలంటే అందులో కుటుంబాలు పటిష్టంగా ఉండాలి. కుటుంబాలు పటిష్టంగా ఉండాలంటే చక్కని అనుబంధం ఉండాలి భార్యా భర్తల మధ్య. ఎప్పుడైతే పెళ్ళి సెక్స్కి లైసెన్స్గా మారిపోతుందో అప్పుడు కామమే తప్ప అనుబంధం ఉండదు. అప్పుడు కుటుంబం, సమాజం కూడా దెబ్బతింటాయి. సుఖపడితే తప్పులేదనుకునేవారు పెళ్ళి తర్వాత కూడా అలాగే ఆలోచిస్తారు. అందుకే అలాంటివాళ్ళ పెళ్ళిళ్ళు విడాకుల ద్వారా ముగుస్తాయ్. వయసు ఎన్నో కోర్కెలు, అలజడులూ రేపుతుంది. అది చాలా సహజం. ఎన్నో శృంగార కలలు కంటాం. అయితే కొన్ని కలలు కలగానే ఉండడం మంచిది. పెళ్ళయ్యాక ఆ కలలన్నీ పండించుకోడమే సరైన పద్ధతని నా నమ్మకం. నా అభిప్రాయాలు విన్నావు కదా. మరి నీ అభిప్రాయమేమిటి? ఇప్పుడూ నేను నీకు నచ్చానా?

రాజేష్ అలాగే మధులతని చూస్తున్నాడు. అతనికి మాట రావట్లేదు. అతనిలో వికారాలన్ని కరిగిపోయాయి. మధులత అంతస్సౌందర్యాన్ని ఈ రోజు పూర్తిగా చూశాడతను. ఇప్పుడూ మధులత అతనికి ఎప్పుడూ లేనంత అందంగా కనిపిస్తోంది.
>>>>>>>> <<<<<<<<<

అది శోభనం గది. సర్వాంగసుందరంగా అలంకరించారు. తనెంత అందంగా ఉన్నానో చూసుకుని ఆ గది గర్వంతో పొంగిపోయింది. ఇంతలోగా మధులత పాలగ్లాసుతో అడుగుపెట్టీంది మనోహరంగా. ఆమె అందాన్ని చూశాక ఆ గది అందం పటాపంచలైపోయింది. ఇది గమనించి చిన్నగా నవ్వుకుంది మధులత. నెమ్మదిగా తలెత్తి చూసింది. ఎదురుగా మంచం మీద రాజేష్ ఆమెనే చూస్తున్నాడు. ఆ చూపుల్లో కాంక్ష లేదు, ప్రేమ ఉంది. తనంత అదృష్టవంతుడు భూమ్మీద ఎవరూ లేరనే గర్వం ఉంది. పాలగ్లాసు అందిస్తూ కళ్ళతో ఓ కొంటె సైగ చేసింది మధులత. అలా తన నేత్రవిద్య మొదటిసారి అతనిముందు ప్రదర్శించింది. రాజేష్ ఆమెను దగ్గరకి తీసుకుని నుదుటిపైన సున్నితంగా ముద్దు పెట్టుకున్నాడు. ఈ ముద్దు నీకు బొట్టు. ఆమె ముక్కుని తన ముక్కుతో సుతారంగా నిమిరి ఓ చిన్న ముద్దిచ్చి అన్నాడు “ఇది నీకు ముక్కుపుడక”. తర్వాత పెదాలని ముద్దాడుతూ అన్నాడు – ఇది నీ గులాబీ పూల పెదాలపై నీటిముత్యం. అతను ఇంకా ఏం చేస్తాడోనని తలచుకుని అందంగా సిగ్గుపడింది మధులత.

ఆకాశంలో చందమామకి వీళ్ళిద్దరి వలపు గుసగుసలు వినాలని తెగ ఉబలాటంగా ఉంది. వెన్నెలని అడిగాడు చెప్పమని. వెన్నెల చిరుగాలిని అడిగింది. చిరుగాలి అంది – “నాకేం తెలుసు! నన్ను వాళ్ళ మధ్య దూరనిస్తే కదా!” పాపం చందమామకి నిరాశ మిగిలింది. కానీ వాళ్ళ గుసగుసలు, చిలిపిపనులూ నలిగిపోతున్న మల్లెపూలకి తెలుసు, ఆగిపోయిన కాలానికి తెలుసు, వాళ్ళిద్దరినీ దీవిస్తున్న మంచానికి తెలుసు.

హాయిభారాలు అంటే ఏమిటో ఇప్పుడు మధులత అనుభూతి చెందుతోంది!

మధులత – 2

(Read part 1 before reading this)

Note: ఇదో సరసమైన కథ. నేను 1993 సంవత్సరాన Bangalore లో internship చేస్తున్న రోజుల్లో రాసుకున్నది.ఈ మధ్య పాత రచనలు తిరగేస్తుంటే కనిపించింది. ఇప్పుడు చూస్తే కథ కంటే కథనమే ఎక్కువ ఉందనిపించింది. కొద్ది మార్పులతో ఈ ఏడేళ్ళ క్రితం కథని ఇప్పుడు బ్లాగులో ప్రచురిస్తున్నాను.

>>>>>>>> <<<<<<<<<

మధులత చదువుతున్న ఇంజనీరింగ్ కాలేజీ ప్రాంగణం. క్లాసులు మొదలయ్యే టై ము కావడంతో వచ్చేవాళ్ళతో సందడిగా ఉంది. అక్కడ నిల్చుని గమనిస్తే రకరకాల స్టూడెంట్స్ ని చూడొచ్చు. కొందరు అబ్బాయిలు పుస్తకాలు చదువుకుంటూ ఏ వంకా చూడకుండా తిన్నగా క్లాసులకి వెళ్ళిపోతుంటారు. వీళ్ళకి సాధారణంగా కళ్ళజోళ్ళు ఉంటాయ్. వీళ్ళు చదువుకే అంకితమైన విద్యార్థులన్నమాట. వీళ్ళకి ఏ “పిల్లగాలీ” పట్టదు. అలాగే “కుర్రగాలి” పట్టని ఈ రకం అమ్మాయిలూ ఉంటారు. అయితే ఇలాంటి విద్యార్థులు అంతరించిపోతున్న జాతుల లిస్ట్ లోని వారు. చాలా అరుదుగా ఇలాంటి వాళ్ళని చూస్తాం. నాణానికి మరో వైపున కాలేజీకి అమ్మాయిలని చూడటానికే వచ్చేవాళ్ళూ ఉంటారు. వాళ్ళకి చదువు సెకెండ్ ప్రెయారిటీ. ఇలాంటి అబ్బాయిలకోసమే వచ్చే అమ్మాయిలూ ఉంటారు. ఈ రెండు extreme cases వదిలేస్తే చాల మంది మధ్యరకం జాతిలోకి వస్తారు. వాళ్ళకి చదువూ కావాలి వినోదమూ కావాలి.

కాలేజీ అమ్మాయిల గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి. ఎందుకంటే కాలేజీకి కళా కాంతీ వారే కనుక. మోడ్రన్ డ్రస్సులతో వింతగా కవ్వింతగా కనిపించే అమ్మాయిలు కొందరైతే సాంప్రదాయమైన వస్త్రధారణలో కనిపించే అమ్మాయిలు ఇంకొందరు. ఈ రెండో రకం అమ్మాయిలలో కొందరికి జీన్స్ లాంటి మోడ్రన్ డ్రస్సులు వేసుకోవాలనే ఉంటుంది. కానీ సిగ్గూ భయం వాళ్ళని ఆపుతాయ్. వాళ్ళు కనుక లేడీస్ హాస్టల్ లో ఉంటే హాస్టల్‌లో మటుకు మోడ్రన్ డ్రస్సులలో దర్శనమిస్తారు. అందుకే కుర్రాళ్ళకి లేడీస్ హాస్టల్ లోకి వెళ్ళాలని ఉంటుంది!

ఇప్పుడు మెట్రోస్ లో కాలేజీ అమ్మాయిల, అబ్బాయిల మధ్య చనువు బాగా పెరిగింది. స్వచ్చమైన స్నేహాలు నిజమైన ప్రేమలూ ఉన్నాయి. కానీ స్నేహమూ, ప్రేమా కాని ఇంకో రకం సంబంధం కూడా ఉంది. అది కేవలం enjoyment కోసం చేసేదన్నమాట. శారీరిక సంబంధం కూడా ఈ బంధంలో భాగమే. డేటింగ్ పేరు మీద కొన్నిసార్లు ఇది జరుగుతుంది. కొన్నిసార్లు స్నేహం లేదా ప్రేమ ముసుగులోనూ ఇది జరుగుతుంది. ఈ సంస్కృతి ఇప్పుడు మెట్రోస్ లో సాధారణమైంది. మామూలు పల్లెలకీ, పట్టణాలకీ క్రమంగా పాకుతోంది.

>>>>>>>> <<<<<<<<<

మధులత క్లాసులో కూర్చుంది. ఇంకా క్లాస్ మొదలవ్వలేదు. స్టూడెంట్స్ వస్తున్నారు. క్లాసులోకి వస్తున్న “రాజేష్” ని చూడగానే మధులత మొహం విప్పారింది. హాయ్ అంది వెంటనే. రాజేష్ కూడా చిరునవ్వుతో హాయ్ అన్నాడు. “ఏంటి నిద్రమొహంతో ఉన్నావ్. రాత్రి సరిగా నిద్రపోలేదా బాబూ” అని అడిగింది మధులత. “రాత్రి రూంలో మూవీ చూస్తూ లేట్ అయ్యింది” రాజేష్ చెప్పాడు. “ఏ సినిమా” అని అడగబోయి ఆగిపోయింది మధులత. అబ్బాయిలు చూసే అన్ని సినిమాల గురించి అమ్మాయిలు అడగకూడదు కదా! ఇంతలో లెక్చరర్ రావడంతో క్లాసు మొదలైంది.

రాజేష్ క్లాస్ టాపర్. చూడడానికి చక్కగా కూడా ఉండడంతో అమ్మాయిలందరికీ అతనంటే సహజంగా అభిమానం. కానీ రాజేష్ కి అమ్మాయిలంటే ఇష్టమున్నా సిగ్గు వల్ల ఎక్కువగా కలిసిపోడు. ఒక్క మధులతతోనే అతనికి చనువు ఎక్కువ. మధులతకి కూడా రాజేష్ అంటే ప్రత్యేకమైన అభిమానం. ఎందుకంటే రాజేష్ చాలా పట్టుదలగా చదువుతాడు. అయితే చదువే లోకంగా ఉండదు. వినోదానికీ ప్రాధాన్యతనిస్తాడు. ఫ్రెండ్స్ తో అప్పుడప్పుడూ సినిమాలకీ షికార్లకీ వెళుతుంటాడు. అతను వినోదాన్ని, చదువునీ బేలెన్స్ చేస్తూ క్లాస్ టాపర్గా నిలవడం మధులతకి నచ్చిన విషయం. వాళ్ళు చాలా సార్లు విడిగా కబుర్లు చెప్పుకుంటారు. రాజేష్‌కి మనసులో మధులత అంటే ప్రేమ ఉన్నా ఆమె ఏమంటుందోనన్న సందేహంతో బయటకి చెప్పలేదు. కానీ క్లాసులో అందరూ వాళ్ళిద్దరూ లవర్స్ అనే అనుకుంటారు.

>>>>>>>> <<<<<<<<<

అది లేడీస్ హాస్టల్. మధులత ఫ్రెండ్స్ చాలా మంది అక్కడ ఉంటున్నారు. అప్పుడప్పుడు మధులత హాస్టల్‌కి వస్తుంటుంది. ఆ రోజు సాయంత్రం కాలేజీ ముగిశాక అంతా అక్కడ చేరారు.

“ఏయ్ మధులతా! ఏమంటున్నాడే నీ రాజేష్?” అంతా ముసిముసినవ్వులు నవ్వుతూ మధులతకేసి చూస్తున్నారు.
“హా! లవర్స్ మధ్య జరిగేవన్నీ మనకు చెప్తారా ఏంటి?” మళ్ళీ నవ్వులు.
ఈ నవ్వుల మధ్య మధులత గొంతు విప్పింది.
“నేను రాజేష్ ని పెళ్ళి చేసుకోవాలనుకుంటున్నాను” సీరియస్‌గా చెప్పింది.
ఒక్కసారిగా చుట్టూ అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు. తరచూ వాళ్ళు మధులతని ఆటపట్టిస్తారు రాజేష్ పేరు చెప్పి. మధులత ఎప్పుడూ నవ్వుతుందే కానీ ఏమీ అనదు. అలాంటిది ఒక్కసారిగా రాజేష్‌ని పెళ్ళి చేసుకుంటాననడం వాళ్ళ ఆశ్చర్యానికి కారణం. ముందుగా తేరుకున్న ఒక అమ్మాయి -
“అబ్బా! ఎంత కాలానికి బైట పడ్డావ్. నువ్వు చెప్పకపోయినా కాలేజీ అందరికీ తెలుసు మీరు లవర్స్ అని” అంది.
“ఈ విషయం ఇంకా రాజేష్ కి చెప్పలేదు. అయినా మేము పెళ్ళిచేసుకుంటాం అంటే రేపటి నుంచి పార్కులకి, షికార్లకీ వెళ్తామని కాదు. ఎప్పటిలాగే ఉంటాం. రాజేష్ పద్ధతులు నాకు నచ్చాయ్. అతనికిష్టమైతే చదువు పూర్తయ్యాక, ఉద్యోగమొచ్చి స్థిరపడ్డాక పెళ్ళిచేసుకుందామని అడుగుతాను” మధులత స్పష్టంగా చెప్పింది.
“చాలా వెరైటీగా ఉందే ఇదేదో. అసలు పెళ్ళికి ముందే అన్నీ కానిచ్చేసి దాన్నే ప్రేమంటుంటే నువ్వేమిటే ఇంకా black & white సినిమాల కాలం దానిలా మాట్లాడతావ్” అందుకుందో అమ్మాయి. ఈమెకు ఓ బోయ్ ఫ్రెండ్ ఉన్నాడు మరి.
“చీ పోవే! నీకస్సలు సిగ్గులేకుండా పోయింది. మధులత నీలాగే ఆలోచిస్తుందనుకున్నావా ఏమిటి?” కసురుతున్నట్ట్లు అందింకో అమ్మాయి.
“నేను చేస్తున్న తప్పేముంది. నచ్చినవాడితో సుఖపడ్డంలో తప్పేమిటి? ఈ రోజుల్లో చాలామంది అబ్బాయిలకి పెళ్ళికి ముందే సెక్స్ అనుభవముంది. సెక్స్ ని ఏదో పాపకార్యంలా భావించడం old stupidness. అదో అవసరం, అంతే. శీలం, పతివ్రత లాంటివన్నీ అర్థంలేని పదాలు. మగాళ్ళు స్త్రీలను డిసీవ్ చెయ్యడానికి invent చేశారు వీటిని. అయినా మనం ఎవరికీ ఏ హార్మ్ చెయ్యకుండా మన సుఖం మనం చూసుకుంటే దాని ఎందుకు question చెయ్యాలి” తనను సమర్థించుకుంటూ అందా అమ్మాయి
“ఉంది. తప్పుంది.” గంభీరంగా అధికార స్వరంతో చెప్పింది మధులత.

ఆమె మధులత. ఏ విషయంపైనైనా తన అభిప్రాయం చెప్పిందంటే సూటిగా సమర్థవంతంగా, కన్విన్సింగ్‌గా చెప్తుంది. ఇప్పుడు అక్కడ అదే జరుగుతోంది.

>>>>>>>> <<<<<<<<<

“ఏంట్రా రాజేష్! మధులత నిన్ను రేపు వాళ్ళింటికి రమ్మందా? ముఖ్యమైన విషయం మాట్లాడాలందా? నీ పంట పండిందిరోయ్
ఆ అమ్మాయికి కూడా నువ్వంటే ఇష్టమనుకుంటా. I love you చెప్తుందేమోరోయ్.
ఆ చెప్పేదేదో కాలేజ్‌లోనే చెప్పొచ్చుగా. ఇంటికెందుకు పిల్చిందీ అన్నది పాయంట్.
ఏకాంతం కావాలేమో
ఏకాంతంలో చేసే పనులేమిట్రా మామా
ఏకంత వేళ…ఏకాంత సేవ…”
రాజేష్ ని టీజ్ చేస్తున్నారు కొందరు చిలిపి మిత్రులు.

“ఊర్కోండిరా మీరు. వాడు సీరియస్గా విషయం చెప్తే మీరేంటిలా? అయినా మధులత గురించి మీకు తెలుసుగా. ఆ వెధవ కామెంట్స్ ఎందుకు – ఆదుకున్నాడో మిత్రుడు.
ఊరికే అన్నాం లేరా. అయినా ఈ రోజుల్లో ఇలాంటివన్నీ కామన్ రా. అసలు మంచివాడంటే తప్పు చెయ్యడానికి అవకాశం లేనివాడన్న మాట
అవున్రా. నువ్వే చెప్పాలి ఇలాంటివి. ముగ్గురు గోపికలున్న కృష్ణుడివి కదా.
ఒరేయ్ రాజేష్. నువ్వు మాత్రం రేపు మధులతతో ప్రేమ విషయం భయపడకుండా చెప్పు. సరేనా.
సరే అన్నాడు రాజేష్

(To be continued)

మధులత – 1

Note: ఇదో సరసమైన కథ. నేను 1993 సంవత్సరాన Bangalore లో internship చేస్తున్న రోజుల్లో రాసుకున్నది.ఈ మధ్య పాత రచనలు తిరగేస్తుంటే కనిపించింది. ఇప్పుడు చూస్తే కథ కంటే కథనమే ఎక్కువ ఉందనిపించింది. కొద్ది మార్పులతో ఈ ఏడేళ్ళ క్రితం కథని ఇప్పుడు బ్లాగులో ప్రచురిస్తున్నాను.

ఎందుకీ ప్రాయము నీది కానప్పుడు
వద్దులే ప్రాణము నువ్వురానప్పుడు
ఈ రాయబారాలు సాగే చలిలో
ఆ హాయిభారాలు మోసే జతలో

… టేప్ రికార్డర్ నుంచి వినిపిస్తున్న వేటూరి పాట గదంతా పరుచుకుంటోంది. మంచం మీద బోర్లా పడుకుని ఓ సరసమైన కథ చదువుతున్న ఆ అమ్మాయి “హాయిభారాలు” అన్న కవిప్రయోగానికి చిన్నగా నవ్వుకుంది. పాట ప్రభావమో ఏమో ఒక కమ్మని కల ఆమెని లాక్కెళ్ళిపోయింది.

అది పండు వెన్నెల రాత్రి. ఆకాశంలో చందమామ చిలిపిగా కన్నుకొడుతున్నాడు. పిల్లగాలి అల్లరి పెడుతోంది. తనూ ఎదురుగా తన ప్రియుడు – ఇద్దరే. మిగిలిన లోకమంతా తప్పుకుంది మధ్యలో నేనెందుకంటూ. హఠాత్తుగా ఆ ప్రియుడు ఆమెను గట్టిగా ముద్దుపెట్టేసుకున్నాడు. అస్సలు ఊహించలేదు ఆమె అతనలా చేస్తాడని. “మహా దుడుకు సుమా” అనుకుంది మనసులో సిగ్గులమొగ్గైపోతూ. ఆ సిగ్గులలోని సంకేతాలు తెలిసిన ప్రియుడు దగ్గరగా జరిగి “మొదలే కానీ అంతం తెలియని మన ఆటలో ఇప్పుడేం చేస్తానో చెప్పుకో చూద్దాం” అన్నాడు గుసగుసగా ఆమె చెవిలో. ఆమె చిన్నగా నవ్వి కళ్ళతో చందమామని చూపించింది. అప్పుడు గమనించాడతను చందమామ కన్నార్పకుండా వాళ్ళనే చూస్తున్నాడని. “ఎన్ని సార్లు చెప్పినా బుద్ధి మార్చుకోడీ చందమామ! ఈ సారి ఏమైనా చెయ్యాలి” అని అతను అనుకుంటూ ఉండగానే చందమామ నవ్వుకుంటూ మబ్బుల వెనక్కి వెళ్ళిపోయాడు. విషయం తెలిసిన చుక్కలు కళ్ళు మూసుకున్నాయ్. అతను గర్వంగా ఆమెకేసి చూశాడు..

ఊహలోంచి వాస్తవంలోకి వచ్చిందా అమ్మాయి. తనకు వచ్చిన కలని తలుచుకుని కాస్త సిగ్గుపడింది. వెంటనే స్టడీ టేబుల్ దగ్గరకి వెళ్ళి చదువులో నిమగ్నమైపోయింది. ఇదే ఆమెలోని ప్రత్యేకత. చాలా మందిలాగ ఆమె ఊహల్లోనే తేలిపోతూ ఉండదు. కలలు కలలేనని ఆమెకి తెలుసు.

ఆ అమ్మాయి పేరు మధులత. Bangalore లో ఇంజనీరింగ్ final year చదువుతోంది. తెలుగమ్మాయే. మోడ్రన్ మిలీనియం అమ్మాయిలా ఉంటూనే మన ఘనమైన సంస్కృతీ సాంప్రదాయాలను ఆమె ప్రాణంగా ప్రేమిస్తుంది. జీన్స్ టీషర్ట్ వేసి కుర్రాళ్ళలో కలవరం పుట్టిస్తుంది. అలాగే బాపూ బొమ్మలా ముస్తాబై తెలుగుదనానికి నిర్వచనంలా రమణీయ దృస్యకావ్యంలా కనిపిస్తుంది. ఆమె ఇంగ్లీష్‌లో అనర్గళంగా మాట్లాడగలదు. అలాగే ఎన్నో తెలుగు పద్యాలను అవలీలగా వల్లెవేయగలదు. పాప్ మ్యూజిక్ వింటూ హుషారుగా స్టెప్స్ వేస్తూనే మన శాస్త్రీయ సంగీతం వింటూ మైమరిచిపోతుంది. కాళిదాసు కావ్యాల నుంచి Jeffrey Archer నవలల దాకా ఆమెకు అన్నీ అంతో ఇంతో పరిచయం ఉన్నాయ్.

మనసులోని ఉద్రేకాలని రెచ్చగొట్టే అందం కాదామెది. ఉదయాన్నే సూర్యోదయాన్ని చూస్తున్నప్పుడు కలిగే ఆహ్లాదం ఆమెను చూసినప్పుడూ కలుగుతుంది. కాస్త అమాయకత్వం, కాస్త చిలిపితనం, కాస్త చలాకీతనం, కాస్త కొంటెతనం కలగలసిన వ్యక్తిత్వం ఆమెది. ఆమె రూపం కవులు వర్ణించినట్టు జాబిలిలా ఉంటుంది. అమవాస్య అంటని చిరునవ్వుల వెన్నెలను వెదజల్లుతూ ఉంటుంది. ఆమె నల్లని పొడుగాటి జడ మంత్రదండంలా కుర్రాళ్ళని మంత్రించివేస్తుంది. ఎప్పుడైనా తలస్నానం చేసి ఆమె జుట్టును ముడివెయ్యకుండా అలా వదిలేస్తే ఆ కురులకారడవిలో యువకుల మనసులు చిక్కుకుపోవలసిందే. ఆశల మెరుపులు ఆమె కళ్ళలో కనిపిస్తుంటాయ్. ఆ కళ్ళకి మాట్లాడ్డం కూడా వచ్చు. ఓరచూపులతో కంటి సైగలతో ఎన్నో భావాలను పలికించడంలో ఆమె ప్రావీణ్యురాలు. అయితే ఆమె ఈ నేత్రవిద్యను ప్రియుడి ముందే ప్రదర్శించాలని ఎవరికీ తెలియకుండా దాచుకుంది. ఆమె పెదాలు లేత గులాబి మొగ్గల్లా ఉంటాయ్. నవ్వినప్పుడు పువ్వులా విచ్చుకుంటాయ్. మిగిలిన ఒంపుసొంపుల సంగతి సరేసరి. ఇలా ఆమె అందాలన్నీ వేటికవే సాటి. అందంతో ప్రాణమున్నవారిని శిల్పాలుగానూ ఆమె మార్చగలదు, శిల్పాలకి ప్రాణాన్నీ పోయగలదు.

ఆమె అబ్బాయిలతో సహా క్లాసులో అందరితోనూ కలుపుగోలుగా ఉంటుంది. తాను అబ్బాయిలకంటే తక్కువని ఆమె ఏనాడూ అనుకోలేదు. ఆ మాటకొస్తే ఆమె dynamic personality ముందు అబ్బాయిలే దిగదుడుపు. ఏ విషయాన్నైనా ధైర్యంగా ప్రశ్నించడం ఆమెకి అలవాటు. వివేకంతో ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకుంటుంది. అంతేగాని మనసు పెట్టే ప్రలోభాలకి లొంగదు. జీవితంపై ఖచ్చితమైన అభిప్రాయాలు ఆమెకు ఉన్నాయ్. బ్రతకడానికీ జీవించడానికి మధ్య ఉన్న తేడా ఆమెకి తెలుసు. జీవితం దేవుడు మనకిచ్చిన వరమనీ, నవ్వుతూ ప్రేమ పరిమళాలు పంచుతూ హాయిగా గడపాలని ఆమె సిద్ధాంతం. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే ఆమె పరిపూర్ణ వ్యక్తిత్వం కలిగిన అందమైన తెలుగమ్మాయి.

(To be contd)

మేధావులూ – విమర్శకులూ – ఓ సామాన్య సినీ ప్రే క్షకుడు

నీకు జిలేబీ నచ్చకపోతే, నాకు జిలేబీ నచ్చదని చెప్పు. అంతే కానీ జిలేబీ బాగోదు, జిలేబీ వేస్టు అని అన్నావంటే జిలేబీ నచ్చినవాడికో చేసినవాడికో కాలుతుంది"

- సిరివెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి

ఈ మాటల నుంచి కొన్ని విషయాలు గ్రహించొచ్చు -

1. ప్రతివాడికీ అభిప్రాయాలు ఉంటాయ్ (subjectivity)
2. అభిప్రాయాలని objective గా చెప్పడం మనకి అలవాటై పోయింది
ఉదా: ఈ సినిమా చెత్తగా ఉంది (అసలు: ఈ సినిమా నాకు నచ్చలేదు)
ప్రియా, నువ్వు లేకపోతే జీవితం లేదు (అసలు: నువ్వే నా జీవితమని అనిపిస్తోంది)
3. ప్రతీదీ subjective అయితే మరిక objective అంటూ ఏమీ లేదా? మరప్పుడు "రామాయణం విష వృక్షమా, కల్పవృక్షమా తేలేదెలా? శంకరాభరణం గొప్ప సినిమానా, లేక కేవలం మంచి సినిమానా, లేక రెండూ కాదా అన్నది ఎలా తెలుస్తుంది? అవార్డ్ సినిమాలు "అయ్య బాబోయ్" ఆ లేక "బాగు బాగోయ్" ఆ అన్నది ఎలా నిర్ణయించగలం? ముచ్చటైన ఈ మూడవ ప్రశ్నని కొంత చర్చించడమే ఈ వ్యాసం ఉద్దేశ్యం.

objectivity గురించి సమగ్రంగా చర్చించాలంటే నా పరిమితులు అడ్డం వస్తాయ్ కాబట్టి కేవలం సినిమాల గురించే మాట్లాడుకుందాం. Dead poets society అనే సినిమాలో ఒక ఇంగ్లీష్ టీచరు పిల్లలని Poetry పాఠ్యపుస్తకం తీసి పరిచయ వ్యాసం చదవమంటాడు. "కవిత గొప్పతనం గుర్తించడం ఎలా?" అనే ఆ వ్యాసాన్ని ఒక Phd Scholar రాస్తాడు. ముందు కవితలో వస్తువు, ఉదాత్తతని X axis పై మార్కు చెయ్యాలి. తర్వాత ఆ కవితని కవి ఎంత బాగా రాశాడో Y axis పై మార్కు చెయ్యాలి. ఇలా చెయ్యగా వచ్చిన area కవిత గొప్పతనం అని ఆ వ్యాసంలో ఉంటుంది. పిల్లలని వెంటనే ఆ వ్యాసం పేజీలు చింపెయ్యమంటాడు టీచరు. కవిత్వాన్ని analyze చెయ్యకూడదు, అనుభూతి చెందాలి అని పిల్లలకి బోధిస్తాడు.

కవిత్వం లాగే సినిమాని కూడా అనుభూతి చెందడం వేరు, analyze చెయ్యడం వేరు. analysis పేరుతో, భావజాలం పేరుతో సినిమాని చీల్చి చెండాడేసి సినిమా గురించి అద్భుతంగా చర్చించుకున్నాం అనుకుంటే సరిపోదు. analysis అన్నది క్రికెట్ commentary లాటిది. క్రికెట్ చూసే సగటు ప్రేక్షకుడు commentary లేకుండా కూడా క్రికెట్ ఎంజాయ్ చెయ్యగలడు. మరి commentary ఎందుకు? సగటు ప్రేక్షకుడు చూడని, అతనికి తెలియని విషయాల గురించి తెలిపి, అతని చేత "ఓహో" అనో, "ఆహా" అనో, "అవును కదూ" అనో అనిపించి, అతని అనుభూతి పెంచేలా చెయ్యడం కోసం. ఇది చెయ్యాలంటే commentator కి సగటు ప్రేక్షకుడి కంటే ఎక్కువ knowledge, observation, విశ్లేషణా ఉండాలి. అంత మాత్రాన commentator, "నాకే ఎక్కువ తెలుసు. నేను చెప్తున్నదే క్రికెట్. నేను చూస్తున్నదే ఆట. మిగతా వాళ్ళు అలా చూడలేకపోతున్నారు కాబట్టి వాళ్ళకి జ్ఞానం ప్రాసాదించమని దేవుణ్ణి కోరుకుంటున్నాను" లాంటి అహంకారానికి లోను కాకూడదు. అలాగే నా దృక్కోణమే కరెక్ట్ మిగతాది trash అనుకోకుడదు. అలాగే నా దృక్కోణం మిగతా వాటి కంటే ఉన్నతమైనది, విశాలమైనది, logically sound లాంటి assumptions లోనూ ఉండకూడదు. వీటన్నిటి వల్లా commentary లోనే ఉండిపోయి అసలు ఆటని మర్చిపోయే ప్రమాదం ఉంది. పైగా నా view point కరెక్ట్ అంటే కాదు నాది కరెక్ట్ అంటూ లేనిపోని తర్జనభర్జనలూ, అర్జున గర్జనలకి దారితీసే అవకాశం ఉంది.

కాబట్టి, సగటు ప్రేక్షకుడికి అర్థమయ్యి, అతని అనుభూతిని పెంచేంతవరకూ ఈ విశ్లేషణల వల్ల పెద్ద ప్రయోజనం లేదు. ఆవేశాలకీ, సెంటిమెంట్లకీ లోను కాకుండా objective గా ప్రేక్షకుడు ఉంటే నేను చెప్పేదాంట్లో నిజం గ్రహిస్తాడు లాంటి డైలాగ్లూ కరెక్ట్ కాదు. ఎందుకంటే communication is about receiver, not sender. సగటు ప్రేక్షకుడికి తనదైన దృక్కోణాలూ, అభిరుచులూ ఉంటాయ్ కాబట్టి, అవి ఉన్నా తన సందేశాన్ని ఎలా చేరవేయాలో ఆలోచించాలి కాని అవి లేకపోతే నేను చెప్పేది అర్థమయ్యేది అనడంలో పాయింటే లేదు.

చివరిగా Ratatouille సినిమాల్లో ఒక critic తను ఇన్నాళ్ళు చేసిన పొరబాటుని గ్రహించి చెప్పే మాటలని ప్రస్తావిస్తూ ఈ వ్యాసాన్ని ముగిస్తాను-

In many ways, the work of a critic is easy. We risk very little, yet enjoy a position over those who offer up their work and their selves to our judgment. We thrive on negative criticism, which is fun to write and to read. But the bitter truth we critics must face is that in the grand scheme of things, the average piece of junk is probably more meaningful than our criticism designating it so. But there are times when a critic truly risks something and that is in the discovery and defense of the new. The world is often unkind to new talent, new creations. The new needs friends.

మిథునం

నాకు తెలుగు కథలు చదవడం అంటే చాలా ఇష్టం ఉండేది. ఈ మధ్య కొంత తగ్గిందనే చెప్పొచ్చు. అంతకు ముందు ఈనాడు ఆదివారం పుస్తకం కథలని చాలా ఆసక్తిగా చదివే వాడిని, ఇప్పుడైతే చదవ బుద్ధే కావడం లేదు. ఈనాడు కథలు వేస్ట్, తెలుగులో గొప్ప కథలు చాలా ఉన్నాయ్, అవి చదవండి – అని మీరు అనొచ్చు. అలాటివీ నేను చదివాను. కాని చెప్పానుగా, ఈ మధ్య గొప్పవి కూడా నన్ను ఆకర్షించట్లేదు.

ఇలాటి నన్ను "మిథునం" కథల సంపుటి బాగా ఆకట్టుకుంది. రచయిత శ్రీరమణ. ఈయనని ఎప్పుడూ నేను ముళ్ళపూడి వెంకటరమణతో confuse అయ్యే వాడిని. ఈయన రాసిన హాస్యం నిండిన వ్యాసాలూ అవీ చదివాను. మిథునం గురించి మిత్రుడు కిరణ్ చెప్తే కొన్నాను. అది ఒక నవల అనుకున్నాను, కొని తెరిచాక తెలిసింది కథల పుస్తకం అని. ఇందులో 8 కథలు ఉన్నాయ్. అన్నీ 1994-1997 మధ్య రాసినవే, ఆంధ్ర ప్రభ, ఆంధ్ర పత్రిక, రచన మొదలైన పత్రికల్లో వచ్చాయట.

మిథునం ఆఖరి కథ. ఈ కథ చదివి బాపూ తన స్వదస్తూరీతో కథంతా రాసి శ్రీ రమణని ఆశీర్వదించారని, రచన పత్రికలో బాపూ దస్తూరీతో ఉన్న కథ రెండు సార్లు ప్రచురించారనీ ఉంది. సో high expectations ఏర్పడ్డాయ్ చదవక ముందే. తీరా చదివాకా నిరుత్సాహం కలుగుతుందేమో అన్న అనుమానం వచ్చింది కూడా. కథ ఇద్దరు ముసలి దంపతుల అనుబంధం గురించి. వాళ్ళ పెంకుటిల్లు, చుట్టూ ఉన్న మొక్కల గురించి వర్ణన అద్భుతంగా తోచింది. ఈ హైదరాబాదులూ, బాధలూ, ఫ్లాటులూ వదిలి అక్కడికి పారిపోవాలనిపించింది. వృద్ధ దంపతులు ఇద్దరూ ఒకరినొకరు దెప్పిపొడుచుకోడాలూ, కోప్పడ్డాలూ, తగువు పడడాలూ ఇవన్నీ ఒకింత హాస్యంతో రచయిత రక్తికట్టించారు. అన్యోన్య దాంపత్యం అంటే ఇలా ఉండాలి అని లెక్చరు ఇవ్వకుండా ఆ ముసలి దంపతుల దైనందిక జీవితాన్ని చూపిచి మనకి చెప్తారు. కథ చదివి మనసు ఆర్ద్రతతో నిండిపోయి కళ్ళు చెమర్చాయి. ఎన్నాళ్ళైందో ఇలాటి కథ చదివి. మనం మనుషులం అని తెలుసుకునేందుకు, గుర్తుచేసుకునేందుకు ఇలాటి కథలు చదవాలి. శ్రీరమణ ధన్యుడు.

మిథునం కథ అంత స్పందింపజేసి కంటితడి తెప్పించిన కథ "బంగారు మురుగు". ఒక బామ్మా – మనవడి అనుబంధాన్ని గొప్పగా ఆవిష్కరించిన కథ. "దయ కంటే పుణ్యం లేదు, నిర్దయ కంటే పాపం లేదు" అని బామ్మ చేత పలికించి భక్తి ముసుగులో మానవతని మరిచిపోతున్న మనుషులకి ఒక చురక తగిలిస్తారు రచయిత. భగవద్గీతని బట్టీ పట్టి ఉపన్యాసాలు దంచి అమాయకులని వలలో పడేసి వారి సంపదలతో తాము భోగభాగ్యాలు అనుభవించే స్వాముల పైనా సున్నితమైన విమర్శ ఉందీ కథలో.

"అరటిపువ్వు సాములోరు" కథలో అరటి పువ్వుని ఉదాహరణగా తీసుకుని ప్రజలకి మంచినీ, వేదాంతాన్ని బోధించే స్వామీజి కనిపిస్తాడు. "అరటి పువ్వు" లో తాత్త్వికతని ని రెండు మూడు రకాలుగా వర్ణించడంలో రచయిత imagination కనిపిస్తుంది.

"తేనెలో చీమ" కథ పెద్దోళ్ళు తమ స్వార్థం కోసం పేదోళ్ళని ఎలా వాడుకుంటారో నాటకీయంగా తెలిపే కథ. బక్కగా పుల్లలా ఉన్నోడిని ఊరి ప్రెసిడెంటు తొమ్మిది నెలల్లో వస్తాడులా చేసి 100 మినుముల బస్తాలు ఇట్టే మోయిస్తానని సవాలు చేస్తాడు. తమ పరవూ పంతం కోసం ప్రజలని పావుల్లా వాడే రాజకీయనాయకులు ఈ కథలో దర్శనమిస్తారు.

"వరహాల బావి" కథలో రగిలే అగ్ని పర్వతంలా ఉన్న మన సామాజిక వ్యవస్థ కనిపిస్తుంది. పైపైన కలిసున్నా లోలోపల మనలో పేరుకుపోయిన విభేదాలు ఎన్నో! కులం, మతం, ప్రాంతం ఇలా ఏ పేరు చెప్పైనా ఎవరైనా మనని రెచ్చగొట్టచ్చు. ఈ కథలో చిన్న గొడవ పెరిగి, హిందూ ముస్లిముల మధ్య పెను అగాధం సృష్టించి చివరికి ఊరికి ప్రాణాధారమైన బావినే కబళించే పెను ప్రమాదంగా ఎలా మారుతుందో చూడొచ్చు.

"ధనలక్ష్మి" ఆసక్తికరమైన కథ. కొందరికి చదువులేక పోయినా వ్యాపార లౌక్యం ఉంటుంది. పైకి సాదాసీదాగా కనిపించే ఇల్లాలు అతి పేద స్థితి నుంచీ పిండి మిల్లుతో ప్రారంభించి పెద్ద మేడ ఎలా కట్టిందో తెలిపే కథ ఇది. మొగుడికి లొంగుతున్నట్టే అనిపించి, అతని చేత తమకి కావలిసిన పనినే చేయించుకునే తెలివి తెలియాలంటే అమ్మాయిలు ఈ కథ చదవగలరు!

ఒక సోడా బండి వాడి గురించి చెప్తూ కూడా ఆసక్తికరమైన కథ రాయొచ్చు అని నిరూపించే కథ "షోడా నాయుడు". ఆ రోజుల్లో షోడ బళ్ళతో ముడిపడ్డ గ్రామ వ్యవస్థనీ, పరస్పర ఆప్యాయతలనీ, మంచితనాలని ఈ కథలో చూడొచ్చు. సోడా లో గోళీలు కావాలని రచయిత నాయుడు చుట్టూ తిరిగిన వైనం చదివితే నా చిన్నప్పటి సంగతులు కొన్ని గుర్తొచ్చాయ్. ధన పరంగా విలువలేని వాటిని, ఎద పరంగా ఎంత అపురూపంగా దాచుకున్నామో కదా చిన్ననాడు!

"పెళ్ళి" కథలో రాజకీయ, ప్రభుత్వోద్యోగ రంగాల్లో పేరుకుపోయిన soft corruption పైన ఒక వ్యంగ్యం కనిపిస్తుంది. కథ అంతా సంభాషణగానే సాగడం ఇందులో ప్రత్యేకత.

మొత్తానికి "మిథునం" చాలా మంచి కథల పుస్తకం. చదవడం గొప్ప అనుభూతి మిగిల్చింది.

చిల్లర

Note:కథలు రాయాలనే ప్రయత్నం చేసి చాలా కాలం క్రితం రాసుకున్న సరదా కథ ఇది.

చెన్నై తిరువాన్మయూర్ జంక్షనులో సిటీ బస్ కోసం వైట్ చేస్తున్నాను. “అబ్బా! ఉక్కపోత”. మధ్యాహ్నం సూర్యుడు ధారాళంగా ఎండ కురిపించి వెళ్ళాడేమో, ఇంకా వేడి తగ్గలేదు. చుట్టూ జనం జనం. చెన్నైలో రెండు సముద్రాలు ఉన్నాయి – ఒకటి జల సముద్రం, రెండోది “జన” సముద్రం. ఇదిగో ఆ జన సముద్రంలో ఈదుతూ, ఆఫీస్ నుండీ తిరిగొస్తున్న నన్ను ఇంటి ఒడ్డుకి చేర్చే బస్సు పడవ కోసం ఎదురు చూస్తున్నాను.

బస్టాప్ లో కనిపిస్తున్న జనం అంతా కొంపదీసి నా బస్ కే వస్తారో ఏమో! అప్పుడు మళ్ళీ స్టాండింగ్ తప్పదు. మన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో అయితే లేడీస్ సీట్లు కొన్నే ఉంటాయి. తమిళనాడు వాళ్ళు బస్ లో ఎడంపక్క రో అంతా ఆడవాళ్ళకే కేటాయించేశారు. భార్యని అర్థాంగి అన్నారు కాబట్టి ఇలా తనువులోనూ, జీవితంలోనూ, ఆఖరికి బస్సులో కూడా సగం భాగం ఇచ్చెయ్యడం అన్యాయం! ముఖ్యంగా నా లాంటి బ్రహ్మచారులని ఇది ఘోరంగా చిన్న చూపు చూడటమే! అయినా సమానత్వం, సమానత్వం అంటూ గోలపెట్టే ఆడవాళ్ళు ఇలా బస్సులలోనూ, లోక్ సభల్లోనూ ప్రత్యేక కోటా కోరుకోవడం నాకు అర్థమయ్యి చావదు. ఇలా అయితే మరి వాళ్ళు మగ వాళ్ళ కంటే తక్కువేనని ఒప్పుకున్నట్టే కదా! ఏమో బాబూ! ఇలా అంటే నన్ను తరతరాల పురుషాహంకారానికీ, ఆధిపత్యానికీ, ప్రతినిధిననీ, స్త్రీలకు అవకాశాలిస్తే చూడలేకపోతున్నాననీ కడిగి పారేస్తారు! ఎందుకొచ్చిన గొడవ? నోరు మూసుకుంటే సరి. అయినా ఇంతా చేసి నేను దిగాల్సిన స్టాపుకి పావుగంట కూడా పట్టదు… ఆ కొద్ది సేపూ నిలబడలేనూ?

హమ్మయ్యా! బస్సు వస్తోంది, జనాలతో కళకళలాడుతూ! మన బస్సులు కూడా పుష్పక విమానాల్లాటివే! ఎంత మంది ఎక్కినా ఇంకా చోటు ఉంటుంది. భారతీయులలో కనిపించే సర్దుకుపోయే తత్త్వానికి, ఇలాటి క్రిక్కిరిసిన బస్సులు ఇతోధికంగా సాయపడుతున్నాయని నా సవినయ భావన. మొత్తానికి బస్సులోకి చేరాను. “యమ ఇరుకుల్లో పడి నలిగే కుస్తీ” అనే సినిమా పాట హం చేసుకుంటూ, నా ఫ్యాంట్ బ్యాక్ పాకెట్ తడిమి చూసుకున్న నేను అదిరి పడ్డాను…చేతికి చిల్లర తగలలేదు! చిన్నప్పుడు డిబ్బీలో దాచుకున్న చిల్లర డబ్బులు అమ్మ వాడేస్తే, ఖాళీ డిబ్బీ చూసి నేను డీలా పడ్డ సంగతి గుర్తొచ్చింది, ఇప్పుడు నా పరిస్థితి చూస్తే. హడావిడిగా వాలెట్ తీసి చూశాను, వంద కాగితాలు తప్ప చిల్లర లేదు. వంద కాగితంపై గాంధీ తాత జాలినవ్వొకటి నాపై ప్రసరించాడు.

చచ్చాం! ఇప్పుడేం చెయ్యాలి? నేను దిగాల్సిన అడయార్ జంక్షనుకి టికెట్ 3 రూపాయిలు. వంద ఇస్తే కండక్టర్ టికెట్ ఇస్తాడో లేదో? అదిగో కండక్టర్ వస్తున్నాడు…వస్తున్నాడు..వచ్చేస్తున్నాడు! కండక్టర్ దగ్గరౌతున్నకొద్దీ నా గుండె లబ్ డబ్ అని వేగంగా కొట్టుకుంటోంది, పరీక్షలు దగ్గరపడుతున్న స్టూడెంట్ లా! “టికెట్ ” అన్నాడు. నేను వందిచ్చి “అడయార్ జంక్షన్ ” అన్నా. “చిల్లర లేదా?” అని తమిళంలో అడిగాడు. నేను నాకేదో తెలియనట్టు, బ్యాక్ పాకెట్ ఒకసారి తడుముకున్నా, వాడికి కనబడేటట్టు! అక్కడ చిల్లర లేదన్నట్టు ఎక్స్ప్రెషన్ ఇచ్చి, వాలెట్ తీసి వాడికి కనిపించేటట్టే వెతికి చూసి, “అరే! చిల్లర లేదే” అని పైకి వినబడేటట్టే అని వాడికేసి చూశా, ఏమంటాడో అని! అమ్మాయికి ప్రపోజ్ చేసి ఎదురు చూస్తున్న అబ్బాయిలా ఉంది నా పరిస్థితి! కండక్టర్ ఇంతలో మెడకి వేలాడుతున్న విజిల్ తీసి ఊదాడు. బస్ ఆగింది. ఎందుకు బస్ ఆపాడా అని అనుకుంటున్న నాకేసి చిరాకుగా చూసి, చెయ్యి చూపించి బస్ దిగమన్నాడు, అదేదో సినిమాలో హీరోయిన్ “వెళ్ళూ, వెళ్ళూ, వెళ్ళవయ్యా!” అన్నట్టు! చెన్నైలో రెండేళ్ళుగా ఉంటున్నా ఒక్క ముక్క తమిళం రాదే అని ఇన్నాళ్ళూ బాధ పడేవాణ్ణి. ఈ రోజు భాష రాకపోవడంలో ఎంత ఆనందం ఉందో తెలిసివచ్చింది, వాడు తిట్టిన తిట్లకి! ఏమన్నాడో ఏమో. ఆ…ఏమని ఉంటాడు, “దిగు దిగవయ్యా! టిప్ టాప్ గా డ్రస్ వేసుకుని వచ్చేసి, అందమైన అమ్మాయిలు ఏ బస్ ఎక్కితే ఆ బస్ ఎక్కయ్యడం తప్ప, కొంచెం చిల్లర దగ్గర పెట్టుకోవాలన్న కామన్ సెన్స్ కూడా లేదు” అన్నాడేమో. అయినా విషయాన్ని పొలైటుగా చెప్పకుండా, దురుసుగా ప్రవర్తించడం, నా లాంటి “జంటిల్ మేన్ ” ని అవమానించడమే!

ఇలా అర్థాంతరంగా నేను బస్ నుంచీ నిష్క్రమించాల్సి వచ్చింది. దిగిన వెంటనే రాంగ్ నంబర్ బస్ ఎక్కాను అన్న ఎక్స్ప్రెషన్ ఇచ్చాను, చిల్లర లేదని దింపేశారని చుట్టూ వాళ్ళకి అనిపించకూడదని. చూస్తే నేను ఎక్కిన బస్ స్టాపుకి కొంచెం దూరంలోనే దిగాను. మళ్ళీ ఉసూరుమంటూ బస్ స్టాపు వైపు నడక సాగించాను. భంగపడ్డ మనసుకి ఓదార్పుగా – “ఇదీ నీ మంచికే. ఆ డొక్కు రష్ బస్ లో వెళ్ళే బదులు కాస్త ఖాళీగా ఉండే నెక్స్ట్ బస్ లో హాయిగా వెళ్ళొచ్చుగా” అని సర్దిచెప్పాను.

“చిల్లర సంపాయించాలి. ఎలాగ?” బస్ స్టాపు దగ్గరే ఓ ఫ్రూట్ జ్యూస్ స్టాల్ కనిపించింది. వెళ్ళి బత్తాయి జ్యూస్ ఆర్డరిచ్చా. ఈసారి ముందుచుపుగా ఆర్డర్ ఇచ్చేముందే అడిగా వాణ్ణి “వంద చిల్లర ఉందా?” అని, వచ్చీ రాని తమిళంలో. వాడు తలూపాడు. జ్యూస్ తాగుతుంటే ఒక గొప్ప ఆత్మ సాక్షాత్కారం కలిగింది – “జ్యూస్ తాగడం ఆరోగ్యకరం! రోజూ తినే తిండిలో పళ్ళు ఉండడం చాలా అవసరం. ఇన్నాళ్ళూ ఈ విషయాన్ని నేను నెగ్లెక్ట్ చేస్తున్నానని నాకు తెలియచెప్పడానికే దేవుడిలా చిన్న గుణపాఠం నేర్పాడని!!”. ఇలా అనుకోగానే కొంచెం ఉత్సాహం వచ్చింది. షాప్ వాడిచ్చిన పది కాగితాలు చూస్తే ఆ ఉత్సాహం మరింత పెరిగింది. ఆ క్షణంలో వంద కంటే పదికే విలువెక్కువ అనిపించింది!

ఈసారి ఇంకో బస్ వచ్చింది, అనుకున్నట్టే ఖాళీగా. నేను ఈల వేసుకుంటూ బస్ ఎక్కి, నా అంతట నేనే కండక్టర్ దగ్గరకి వెళ్ళి, స్టైలుగా పది కాగితం తీసి, టికెట్ అడిగా. వాడికి నా వాలకం, ఉత్సాహం అర్థం కాలేదు. టిక్కెట్టూ, చిల్లరా ఇచ్చాడు. ఫ్యాంట్ బ్యాక్ పాకెట్ అచ్చి రాలేదని, షర్ట్ పాకెట్లో ఆ చిల్లర జారవిడుస్తున్నప్పుడు చూశాను…ఇంత వరకూ గమనించని ఐదు రూపాయల కాయిన్ ఉందక్కడ, కొమ్మల చాటున మోము దాచుకున్న మందార మొగ్గలా నవ్వు చిందిస్తూ!

- 23rd Sept 2006

బారిష్టర్ పార్వతీశం

“బారిష్టర్ పార్వతీశం” అంటే ఒక హాస్య పాత్రనీ, అతను అమాయకుడు, వెర్రివాడూ అనీ ఇప్పటి వరకూ నా భావన. మరి స్కూల్లో చదువుకున్న తెలుగు non-detailed పుస్తకంలో ఇలాగే ఉంది. అయితే నా భావన తప్పని ఈ మధ్యే చదివిన detailed నవల చెప్పింది. 550 పేజీల ఈ పుస్తకంలో నేను ఎరిగిన పార్వతీశం కన్నా విభిన్నమైన ఒక సంపూర్ణ వ్యక్తిత్వం దర్శనమిస్తుంది.

“బారిష్టర్ పార్వతీశం” మూడు భాగాల నవల. మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రి గారికి కీర్తి ప్రతిష్టలు కట్టబెట్టిన ఈ రచన మొదటి భాగం అత్యంత జనాదరణ పొందింది. ఈ భాగంలో పార్వతీశం పుట్టుపూర్వోత్తరాలూ, అతని అటకెక్కిన చదువూ, రాజకీయ భావాలూ, ఇంగ్లాండు వెళ్ళాలన్న నిర్ణయం, ఇంట్లో చెప్పాపెట్టకుండా ప్రయాణం కట్టడం, దారీ పొడుగునా అజ్ఞానం వల్ల నవ్వులపాలు కావడం, ఎలాగో చెన్నై చేరి అక్కడి నుండి కొలొంబో చేరి చివరికి నౌక ద్వారా ఇంగ్లాండులో కాలుమోపడం కనిపిస్తాయ్. ఈ భాగం లో హాస్యం పాలు ఎక్కువ ఉండడం వల్ల జనాలకి బాగ గుర్తుండిపోయింది. అలాగే ఈ భాగంలో విషయం వల్ల పార్వతీశం ఒక విదూషకుడిలా చాలా మందికి గుర్తుండిపోయాడు.

 అయితే నిజానికి పార్వతీశం అమాయకుడు కాడనీ, తెలియనితనం వల్ల నవ్వులపాలు అయ్యాడు కానీ తెలివైన వాడు అనీ మనకి రెండో భాగంలో తెలుస్తుంది. రెండో భాగంలో ఆనాటి ఇంగ్లాండు జీవనం, పార్వతీశం అక్కడ మొదటి రోజుల్లో పడిన అవస్థలూ, బారిస్టర్ కోర్సుకి కట్టడం, ఇంగ్లాండు తెలుగు సమాఖ్య మిత్రులతో చేసిన అల్లల్రులు, paying guest గా ఉంటున్న ఇంటి యజమానురాలి కూతుర్లతో ఆడిన సరసాలూ, ఇంకా గోల్ఫ్ ఆటలో అత్యంత ప్రావీణ్యం సంపాదించి ఎన్నో బహుమతులు పొందడం, ప్రపంచ యుద్ధం నాటి పరిస్థితులూ, ఒక దొరసానితో సఖ్యతా, అనుబంధం, దాదాపు ప్రేమించడం, బారిష్టర్ పరీక్ష ప్రథమ శ్రేణిలో జయప్రదంగా ఉత్తిర్ణుడయ్యి తన ప్రియురాలికి కన్నీటితో వీడ్కోలు పలికి తిరిగి భారతదేశం చేరడం కనిపిస్తాయ్. నిజానికి ఈ నవల రచయిత స్వానుభవం నుండీ వచ్చినది – ఆయనా బారిస్టర్ చదువుకై ఇంగ్లాండ్ వెళ్ళారు. కాబట్టి ఇంగ్లాండ్ వర్ణన సహజంగా, ఎన్నో చమత్కార సంఘటనలతో కూడి రసవత్తరంగా సాగుతుంది. ఆనాటి సాంఘిక పరిస్థితులని మనకి చూపెడుతుంది. ఈ భాగంలో కొంత ప్రణయాలూ, పడుచు అల్లరులూ ఎక్కువ కనిపించి రసస్ఫూర్తికి ఇతోధికంగా దోహదం చేస్తాయ్!

ఇక ఆఖరిదైన మూడవ భాగంలో ఇంటికి చేరడం, తన ఊరి వారికి ఇంగ్లాండ్ విశేషాలు చెప్పడం, ఒక చక్కని చుక్కని చూసి మనసు పారేసుకుని పెళ్ళి చేసేసుకోవడం, లాయరుగా ప్రాక్టీసు పెట్టడం, చక్కని పేరు సంపాయించడం, ఇంతలోనే భారత స్వాతంత్ర ఉద్యమంలో ఆకర్షించబడడం, పాల్గొనడం, స్వాతంత్రం వచ్చాక తిరిగి కొంత కాలం లాయరు వృత్తిలో ఉండి, ఆ వృత్తిలో ఉండే అన్యాయాలూ, మనస్తత్త్వాలూ పడక హాయిగా సొంత ఊరుకి చేరుకుని వ్యవసాయం చేసుకోడం కనిపిస్తాయ్. ఈ భాగంలో ముఖ్యంగా ఐదు రోజుల పెళ్ళి వర్ణన, భారత స్వాతంత్ర ఉద్యమ పరిస్థితులూ ఆసక్తి కలిగిస్తాయ్. ఐతే కథ చివరలో కొంత abrupt గా ముగించినట్టు అనిపిస్తుంది.

ఈ పుస్తకంలో కథతో పాటూ రచయిత ప్రతి భాగానికి రాసిన “తుది పలుకులు” ఎంతో ఆసక్తి కలిగించేలా ఉన్నాయ్. ఈ నవలకి ఆ రోజుల్లో వచ్చిన విమర్శలని కొంత ప్రస్తావించారు రచయిత. నవ్వు మనలో “అహంకార భావం” (ego) వల్ల వస్తుంది వంటి philosophical విషయాల గురించి చర్చ కూడా చదవొచ్చు. అలాగే పార్వతీశానికీ, గురజాడ గారి గిరీశానికీ, పానుగంటి వారి గణపతికీ మధ్య పోలికలూ, తేడాల గురించీ రచయిత వివరిస్తారు. తిట్ట్లు హాస్యం అనిపించుకోవని వీరేశలింగం గారినీ, పానుగంటి వారినీ సున్నితంగా రచయిత విమర్శిస్తారు. అలాగే అల్ప విషయాల నుండీ హాస్యం పుట్టించిన ఘనత చింతా దీక్షితుల వారిది మాత్రమే అని పేర్కొంటారు.

 మొత్తానికి చాలా కాలం తర్వాత ఒక చక్కని తెలుగు నవల చదవడం సంతృప్తి కలిగించింది. english నవలల్లో ఉండే అందాలూ విషయాలూ ఒకటైతే మనదైన నవలల్లో మనదైన అందం, విజ్ఞానం, సాహిత్యం కనిపించి మురిపింపజేస్తాయ్. ఈ విషయం గ్రహించక మన తెలుగు నవలల్లో పెద్ద విషయం ఏమీ ఉండదు, ఆ ఇంగ్లీష్ వాళ్ళ creativity చూడండి, మనవన్నీ కాపీ మాత్రమే అనే వాళ్ళని చూస్తే నవ్వు వస్తుంది. పార్వతీశం అమాయకుడూ, వెర్రివాడూ అనుకోవడం ఎంత తప్పో ఇదీ అంతే తప్పు!